Men gan bình thường có bị viêm gan không? Chẩn đoán ra sao?

Men gan bình thường có bị viêm gan không? Là câu hỏi thường gặp ở nhiều người khi nhận kết quả xét nghiệm máu với chỉ số men gan trong giới hạn cho phép. Bởi không phải lúc nào chỉ số men gan bình thường cũng đồng nghĩa với gan hoàn toàn khỏe mạnh. Nhiều trường hợp, vẫn có thể mắc viêm gan dù men gan không tăng. Nội dung chia sẻ dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa chỉ số men gan và nguy cơ viêm gan, cũng như phương pháp chẩn đoán viêm gan khi men gan bình thường.

Men gan bình thường có bị viêm gan không?

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ số men gan trong giới hạn bình thường, đồng nghĩa với việc gan hoàn toàn khỏe mạnh và không mắc bệnh. Tuy nhiên, thực tế người có men gan bình thường vẫn có thể bị viêm gan. Men gan không phải là chỉ số duy nhất phản ánh tình trạng sức khỏe của gan. Men gan (thường là ALT và AST) chỉ tăng khi tế bào gan bị tổn thương ở mức độ đáng kể. Ở giai đoạn đầu của viêm gan (đặc biệt là viêm gan siêu vi B và C) hoặc các tổn thương gan diễn tiến âm thần, men gan vẫn ở mức bình thường. Điều này khiến bệnh khó phát hiện, nếu chỉ dựa vào xét nghiệm men gan.

Người có men gan bình thường vẫn có thể bị viêm gan

Nguyên nhân gây viêm gan

Viêm gan là tình trạng viêm nhiễm hoặc tổn thương ở gan, thường gây ra bởi sự tấn công của virus, các yếu tố môi trường hoặc do thói quen sinh hoạt không lành mạnh. Viêm gan có thể ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của gan, nếu không được kiểm soát có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng như suy gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan. Cụ thể một số nguyên nhân gây viêm gan như:

1. Virus viêm gan

Virus là nguyên nhân chủ yếu gây ra viêm gan, các loại virus viêm gan chủ yếu bao gồm:

• Viêm gan A: Thường lây qua đường tiêu hóa, nhất là qua thức ăn hoặc nước uống bị ô nhiễm. Bệnh thường tự khỏi trong vòng vài tháng, một số ít trường hợp tiến triển nặng, làm tổn thương gan và đe dọa đến tính mạng.
• Viêm gan B: Đây là loại virus nguy hiểm hơn, có thể gây viêm gan mạn tính và dẫn đến xơ gan, ung thư gan nếu không được điều trị đúng cách. Virus viêm gan A lây qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn hoặc từ mẹ sang con.
• Viêm gan C: Virus viêm gan C chủ yếu lây lan qua đường máu, chẳng hạn như dùng chung bơm kim tiêm hoặc nhận máu của người nhiễm bệnh. Bệnh thường không có triệu chứng đặc hiệu hoặc chỉ có triệu chứng tương tự như cúm nên rất khó phát hiện. Virus này tồn tại trong cơ thể trong nhiều năm và có thể triển thành xơ gan, suy gan, ung thư gan.
• Viêm gan D và E: Mặc dù ít phổ biến hơn, nhưng hai loại virus này có thể làm tổn thương gan nghiêm trọng và tăng nguy cơ mắc xơ gan và ung thư gan. Viêm gan D chỉ xảy ra khi người bệnh đã mắc viêm gan B, trong khi đó viêm gan E chủ yếu lây qua thực phẩm và nước uống bị ô nhiễm.

2. Rượu bia

Uống quá nhiều rượu bia trong thời gian dài là nguyên nhân hàng đầu gây viêm gan do ngộ độc rượu. Gan là cơ quan chính giúp chuyển hóa rượu, nhưng uống quá mức, gan sẽ bị quá tải và dẫn đến tình trạng viêm gan, xơ gan. Điều đáng lo ngại nhất, viêm gan do rượu thường không gây ra bất kỳ triệu chứng nào, một số trường hợp có thể bị vàng da đột ngột, mệt mỏi kéo dài, suy gan. (1)

3. Viêm gan do thuốc

Một số loại thuốc có thể gây tổn thương gan như thuốc giảm đau paracetamol, thuốc chống co giật (valproate và phenytoin), thuốc kháng sinh như isoniazid, nitrofurantoin, amoxicillin-clavulanate, statin hạ cholesterol, steroid… Các loại thuốc này có thể làm tổn thương gan trực tiếp hoặc phá vỡ quá trình chuyển hóa tế bào và gây ra những thay đổi về cấu trúc của gan.

4. Bệnh tự miễn

Khi mắc các bệnh lý tự miễn, hệ miễn dịch tấn công các tế bào gan, gây viêm gan tự miễn. Đây là một trình trạng khó phát hiện, nhưng nếu không được kiểm soát, có thể dẫn đến tổn thương gan lâu dài và tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan.

Phương pháp chẩn đoán viêm gan khi men gan bình thường

Men gan bình thường có bị viêm gan không? Nhiều trường hợp người bệnh có chỉ số men gan bình thường nhưng tải lượng virus lại rất cao, điều này nghĩa là gan vẫn đang bị virus tấn công một cách âm thầm. Dưới đây là một số phương pháp chẩn đoán viêm gan hiệu quả ngay cả khi men gan chưa tăng:

1. Xét nghiệm huyết thanh

Đây là phương pháp chẩn đoán viêm gan phổ biến và quan trọng nhất. Các bác sĩ sẽ tiến hành thực hiện một số xét nghiệm để tìm ra virus gây viêm gan gồm:

• HBsAg (kháng nguyên bề mặt virus viêm gan B): Nếu kết quả dương tính nghĩa là người bệnh đang nhiễm virus viêm gan B.
• Anti-HCV (kháng thể viêm gan C): Nếu kết quả dương tính cho thấy bạn đã từng hoặc đang nhiễm viêm gan C.
• HBeAg, Anti-HBe, Anti-HBc: Được dùng để đánh giá mức độ hoạt động của virus viêm gan B, có đang nhân lên hay không.
• HBV DNA / HCV RNA định lượng: Đây là xét nghiệm chuyên sâu hơn, giúp phát hiện và định lượng chính xác số lượng virus trong máu, ngay cả khi men gan bình thường. Đây là chỉ số cực kỳ quan trọng để xác định viêm gan mạn tính nhưng tiến triển âm thầm.

Xét nghiệm huyết thanh để tìm ra virus gây viêm gan

2. Siêu âm gan

Siêu âm gan giúp bác sĩ quan sát kỹ hơn về cấu trúc của gan. Nhờ đó, xác định được các tình trạng như khối u gan, nhu mô gan không đồng nhất, bờ đều/không đều, tích tụ mỡ trong gan, dấu hiệu xơ hóa…

3. Sinh thiết gan

Trong một số trường hợp, khi các xét nghiệm khác chưa đưa ra kết luận rõ ràng, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết gan bằng cách lấy một mẫu mô gan nhỏ để phân tích dưới kính hiển vi. Phương pháp này giúp xác định chính xác mức độ viêm, hoại tử hoặc xơ hóa của gan.

Những trường hợp nào bị viêm gan nhưng men gan vẫn bình thường?

Một số trường hợp điển hình mà người bệnh vẫn có thể bị viêm gan dù chỉ số men gan trong giới hạn an toàn:

1. Viêm gan giai đoạn đầu

Men gan bình thường có bị viêm gan không? Trong nhiều trường hợp viêm gan giai đoạn đầu nhưng chỉ số men gan vẫn nằm trong giới hạn bình thường. Điều này xảy ra khi mức độ viêm ở giai đoạn đầu chưa gây ra các tổn thương gan nghiêm trọng, nên chỉ số men gan vẫn bình thường. Ngoài ra, ở một số người, phản ứng sinh học của gan yếu như trẻ nhỏ, người già, người suy giảm miễn dịch, men gan cũng có thể không phản ánh đúng tình trạng viêm.

2. Viêm gan thể không hoạt động

Viêm gan thể không hoạt động là tình trạng người bệnh đã nhiễm virus viêm gan, nhưng virus không nhân lên mạnh mẽ và không gây tổn thương gan rõ rệt tại thời điểm xét nghiệm. Vì vậy, chỉ số men gan vẫn bình thường. Tuy nhiên, virus có thể tái hoạt động bất kỳ lúc nào (do suy giảm miễn dịch, bệnh lý khác), nên người mang virus vẫn cần theo dõi định kỳ bằng các xét nghiệm chuyên sâu để phát hiện sớm những thay đổi bất thường và can thiệp kịp thời.

3. Viêm gan tự miễn

Men gan tăng khi tế bào gan bị tổn thương và giải phóng enzyme vào máu. Ở giai đoạn đầu của viêm gan tự miễn, tổn thương tế bào gan chưa nghiêm trọng, nên men gan vẫn nằm trong giới hạn bình thường. Để chẩn đoán chính xác, cần làm thêm các xét nghiệm kháng thể tự miễn (ANA, SMA, LKM, IgG), sinh thiết gan để đánh giá tổn thương mô gan (nếu cần).

4. Viêm gan do nguyên nhân không điển hình

Một số viêm gan do nguyên nhân không điển hình như mắc bệnh Wilson (rối loạn chuyển hóa đồng), tổn thương tuần hoàn gan (suy tim, tắc tĩnh mạch gan) hoàn toàn có thể xảy ra dù chỉ số men gan vẫn bình thường, đặc biệt ở giai đoạn sớm hoặc khi tổn thương tiến triển tâm thần.

Phòng ngừa viêm gan cho người men gan bình thường

Chỉ số men gan trong mức giới hạn cho phép, bạn vẫn có nguy cơ mắc viêm gan. Do đó, việc phòng ngừa viêm gan cho người có men gan bình thường là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe gan lâu dài. Một số biện pháp phòng ngừa hiệu quả như:

1. Tiêm vắc xin phòng viêm gan

Hiện viêm gan A và viêm gan B đã có vắc xin phòng ngừa. Bạn nên đến trung tâm tiêm chủng uy tín để làm xét nghiệm và tiêm đủ số mũi theo khuyến cáo giúp phòng ngừa bệnh.

Tiêm ngừa vắc xin viêm gan A và B giúp phòng ngừa 2 bệnh lý viêm gan này hiệu quả (Ảnh: VNVC – Hệ thống tiêm chủng vắc xin cho người lớn và trẻ em)

2. Chế độ ăn uống lành mạnh

Chế độ ăn uống hàng ngày đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe của gan và góp phần phòng ngừa viêm gan. Bên cạnh chế độ ăn uống đầy đủ và cân bằng các nhóm dưỡng chất thiết yếu. Bạn nên ưu tiên chọn các loại thực phẩm lành mạnh như: protein nạc, sữa ít béo hoặc tách béo, chất béo lành mạnh (cá béo, các loại hạt), ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi, rau xanh… để hỗ trợ gan hoạt động hiệu quả hơn.

Bạn cũng nên uống đủ 2 – 2.5 lít nước mỗi ngày giữ cho gan hoạt động tốt. Ngoài ra, bạn cũng nên tránh chất béo trans-fat trong thức ăn nhiều dầu mỡ, thức ăn nhanh, thức ăn chế biến sẵn, thực phẩm không còn tươi, thức ăn hun khói, tái sống (vì có thể chứa virus viêm gan A, E).

3. Thói quen lành mạnh

Duy trì thói quen tập thể dục, thể thao tối thiểu 30 phút mỗi ngày là cách đơn giản để lá gan luôn khỏe mạnh. Luyện tập thể dục giúp tăng cường chức năng gan, kiểm soát căng thẳng, phòng ngừa các bệnh lý về gan. Một số bộ môn tập luyện giúp hỗ trợ chức năng gan như đạp xe, đi bộ, bơi lội, yoga, tập tạ.

Bạn cần ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm để gan làm việc hiệu quả hơn, hạn chế thức khuya. Bên cạnh đó, cần tránh xa stress, dành nhiều thời gian để bản thân được nghỉ ngơi, thư giãn.

Ngoài ra, bạn nên từ bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia. Nam giới mỗi ngày không nên uống quá 2 đơn vị cồn, còn nữ giới không uống quá 1 đơn vị cồn. Một đơn vị cồn tương đương với 3/4 lon bia 330ml, 1 ly rượu vang 100ml hoặc một chén rượu mạnh 30ml.

4. Cẩn trọng khi dùng thuốc

Không tự ý dùng thuốc, nhất là thuốc giảm đau có chứa paracetamol (liều cao gây độc gan). Tránh dùng thuốc, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

5. Khám sức khỏe định kỳ

Nên xét nghiệm chức năng gan và tầm soát viêm gan virus (HBsAg, Anti-HCV) định kỳ 6-12 tháng một lần, đặc biệt nếu thuộc đối tượng có yếu tố nguy cơ.

6. Quan hệ tình dục an toàn

Quan hệ tình dục an toàn, dùng bao cao su không chỉ phòng ngừa các bệnh viêm gan mà còn phòng tránh được nhiều bệnh lý lây nhiễm qua đường tình dục khác.

7. Tránh lây nhiễm qua máu

Để phòng ngừa viêm gan, bạn không nên dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng, kim tiêm. Nếu làm móng, xăm mình, châm cứu nên chọn địa chỉ chất lượng, có dụng cụ vô trùng đạt chuẩn.

8. Bổ sung tinh chất thiên nhiên, hỗ trợ tăng khả năng thải độc, bảo vệ gan

Theo các chuyên gia, khi virus viêm gan xâm nhập vào gan, một mặt làm tổn thương các tế bào gan, mặt khác kích hoạt tế bào Kupffer hoạt động quá mức và sản sinh nhiều chất gây viêm, làm hủy hoại tế bào gan, khiến gan suy giảm chức năng, tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan.

Do đó, việc kiểm soát tế bào Kupffer là mục tiêu quan trọng trong việc thải độc, bảo vệ gan, phòng ngừa các bệnh lý về gan. Trải qua nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu, các nhà khoa học Mỹ phát hiện ra bộ đôi tinh chất Wasabia Japonica và S. Marianum thiên nhiên được chứng minh có khả năng kiểm soát tế bào Kupffer, giảm các chất gây viêm như Interleukin, TNF-α, TGF-β… Nhờ đó, hỗ trợ cải thiện tình trạng tổn thương gan, giảm viêm gan và phòng ngừa xơ gan.

Mặt khác, bộ đôi tinh chất này còn tăng đáng kể Nrf2 – loại protein đặc biệt có tác dụng kích hoạt hệ thống chống oxy hóa lên đến 3 lần, nhờ đó thúc đẩy quá trình khử độc tại gan, phòng tránh các bệnh về gan và giúp gan thực hiện tốt vai trò chuyển hóa, thải độc và bảo vệ gan hiệu quả.

Men gan bình thường có bị viêm gan không? Người có men gan bình thường vẫn có thể mắc viêm gan, đặc biệt trong giai đoạn ủ bệnh hoặc chưa gây tổn thương tế bào gan rõ rệt. Vì vậy, không nên chủ quan với chỉ số men gan bình thường. Để bảo vệ sức khỏe gan một cách toàn diện, bạn nên tầm soát viêm gan định kỳ, tiêm phòng đầy đủ và duy trì lối sống lành mạnh.