Phình động mạch gan: Cảnh báo và cách xử trí

02:44 17/11/2026

Phình động mạch gan là tình trạng hiếm gặp nhưng có nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu túi phình vỡ, gây xuất huyết trong ổ bụng, đe dọa tính mạng. Bài viết này giúp bạn nhận biết các dấu hiệu cảnh báo, nguyên nhân, cách chẩn đoán và hướng điều trị phù hợp giúp hạn chế nguy cơ biến chứng.

phình động mạch gan

Phình động mạch gan là gì?

Phình động mạch gan là một loại phình động mạch nội tạng, mức độ nguy hiểm đứng thứ hai sau phình động mạch lách. Đây là một tình trạng hiếm gặp nhưng có thể đe dọa tính mạng, đặc trưng bởi sự giãn nở bất thường của động mạch gan, mạch máu cung cấp máu giàu oxy cho gan.

Phình động mạch gan gồm những loại nào?

Dựa vào vị trí và đặc điểm tổn thương, phình động mạch gan có thể được phân thành các loại sau:

1. Phân loại theo cấu trúc thành mạch

  • Phình động mạch gan thật chủ yếu do xơ vữa động mạch gây ra.
  • Phình động mạch giả chủ yếu do chấn thương gây ra, khiến máu thoát qua vị trí tổn thương của thành động mạch và được các mô xung quanh bao lại.

2. Phân loại theo vị trí

  • Phình động mạch gan ngoài gan: Tổn thương nằm trên đoạn động mạch gan ở ngoài nhu mô gan. Đây là vị trí thường gặp hơn vì chiếm khoảng 80% trường hợp phình động mạch gan.
  • Phình động mạch gan trong gan: Tổn thương nằm ở các nhánh động mạch đi sâu vào nhu mô gan, thường có liên quan đến chấn thương hoặc các thủ thuật can thiệp tại gan.

Nguyên nhân gây phình động mạch gan

Có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn có liên quan đến sự hình thành phình động mạch gan, trong đó phổ biến nhất là thoái hóa xơ vữa động mạch, tiếp theo là thoái hóa lớp giữa.

Ngoài ra, bệnh có liên quan đến các yếu tố sau:

  • Chấn thương bụng hoặc vết thương xuyên thấu có thể ảnh hưởng đến thành động mạch, dẫn đến giả phình.
  • Các phương pháp phẫu thuật và can thiệp nội mạch có thể gây tổn thương động mạch gan và hình thành giả phình. Đây là nhóm nguyên nhân quan trọng của giả phình động mạch gan.
  • Các bệnh lý viêm hoặc nhiễm trùng như viêm mạch máu, viêm tụy, viêm đường mật, viêm túi mật, rối loạn bẩm sinh (bệnh von Recklinghausen, hội chứng Ehlers-Danlos loại IV, hội chứng Marfan) hoặc một số nhiễm trùng có thể làm tổn thương và suy yếu thành mạch.
  • Bệnh lý viêm mạch: Một số bệnh như viêm đa động mạch dạng nút (polyarteritis nodosa), Takayasu hoặc các bệnh lý mô liên kết có thể ảnh hưởng đến thành động mạch.
  • Bệnh lý mạch máu hoặc mô liên kết: Loạn sản xơ cơ, một số rối loạn mô liên kết và các bệnh lý thoái hóa thành mạch có thể làm tăng nguy cơ hình thành phình động mạch.
  • Ung thư hoặc tổn thương tại vùng gan – mật: Một số khối u và tình trạng viêm quanh mạch có thể liên quan đến sự hình thành giả phình động mạch gan. (1)

Dấu hiệu phình động mạch gan

Phình động mạch gan thường không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ khi chụp chiếu hình ảnh. Nếu có triệu chứng, biểu hiện lâm sàng khá đa dạng, từ đau bụng âm ỉ, có khối u, vàng da hoặc xuất huyết đường tiêu hóa (rất hiếm).

đau bụng dữ dội kèm xuất huyết

Đau bụng dữ dội kèm với xuất huyết trong là dấu hiệu người bệnh cần được cấp cứu ngay lập tức.

Phình động mạch gan có nguy hiểm không?

Phình động mạch gan là trường hợp nguy hiểm, cần cấp cứu phẫu thuật, có tỷ lệ tử vong trên 80%, nếu bị vỡ động mạch. Khi đã vỡ, người bệnh nhanh chóng bị mất máu, tụt huyết áp và sốc, cần cấp cứu và kiểm soát chảy máu khẩn cấp. Do đó, khi phát hiện bị phình động mạch gan, người bệnh cần được theo dõi y tế và điều trị kịp thời.

Phương pháp chẩn đoán

Hầu hết bệnh nhân bị phình động mạch gan đều không có triệu chứng lâm sàng, và khi có triệu chứng thường không đặc hiệu, phổ biến nhất là đau bụng, dẫn đến việc chẩn đoán thường bị chậm trễ.

Do đó, ngay khi có triệu chứng bất thường, người bệnh nên đến các cơ sở y tế để được bác sĩ chẩn đoán phân biệt đối với chứng đau bụng không rõ nguyên nhân. Chẩn đoán chủ yếu dựa vào các phương tiện chẩn đoán hình ảnh để xác định vị trí, kích thước, hình dạng túi phình và tình trạng dòng máu bên trong.

1. Siêu âm Doppler

Siêu âm Doppler thường được sử dụng để hỗ trợ phát hiện các cấu trúc dạng túi bất thường, đánh giá phương hướng dòng máu và hỗ trợ phân biệt phình động mạch với một số tổn thương mạch máu khác.

2. Chụp CT

CT mạch máu (CTA) có đóng góp quan trọng trong chẩn đoán phình động mạch gan. Hình ảnh từ chụp CT giúp xác định vị trí, kích thước, hình thái túi phình, tình trạng huyết khối hoặc dấu hiệu rò rỉ, vỡ động mạch.

3. Chụp cộng hưởng từ mạch máu

MRI/MRA có thể được sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ, nhằm đánh giá hệ thống mạch máu và tổn thương phình động mạch.

4. Chụp động mạch gan số hóa xóa nền

Chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) là kỹ thuật chụp X-quang kết hợp xử lý vi tính để hiển thị rõ các nhánh mạch máu trong gan sau khi bơm thuốc cản quang.

Điều trị phình động mạch gan

Trước đây, việc điều trị phình động mạch gan chủ yếu dựa vào phẫu thuật, được điều chỉnh phù hợp với tình trạng tổng thể và các bệnh lý kèm theo của bệnh nhân. Tuy nhiên, với những tiến bộ trong kỹ thuật can thiệp nội mạch, việc chẩn đoán tình trạng và mức độ phình động mạch gan có thể tác động đến phương pháp điều trị ở từng bệnh nhân:

1. Khi nào cần can thiệp

Do nguy cơ vỡ cao và tỷ lệ tử vong đáng kể, các chuyên gia khuyến nghị rằng tất cả các trường hợp phình mạch giả động mạch gan, bất kể nguyên nhân, đều cần được phẫu thuật sửa chữa ngay khi chẩn đoán được xác định.

Với phình động mạch gan thật, không triệu chứng, ở người không có bệnh lý đi kèm đáng kể, có thể cân nhắc can thiệp khi đường kính >2cm hoặc túi phình tăng >0,5 cm/năm.

2. Can thiệp nội mạch

Hầu hết các phình động mạch nội tạng hiện nay được điều trị bằng chụp mạch máu với đặt stent hoặc thuyên tắc bằng vòng xoắn. Phương pháp này được ưu tiên cho mọi trường hợp nếu khả thi về giải phẫu, tức là vẫn duy trì được tuần hoàn động mạch đến gan.

3. Phẫu thuật

Áp dụng phương pháp can thiệp nội mạch trước tiên cho tất cả các trường hợp phình động mạch gan nếu khả thi về mặt giải phẫu (tức là nếu phương pháp này duy trì được tuần hoàn động mạch đến gan). (2)

Ở những bệnh nhân bị phình động mạch ngoài gan, sử dụng các kỹ thuật phẫu thuật mở và can thiệp nội mạch để duy trì tuần hoàn gan.

Ở những bệnh nhân bị phình động mạch trong gan, phương pháp thuyên tắc động mạch bằng vòng xoắn kim loại được khuyến cáo. Ở những bệnh nhân bị phình động mạch trong gan lớn, phương pháp cắt bỏ thùy gan bị ảnh hưởng để tránh các biến chứng nghiêm trọng do phình động mạch hoặc do thủ thuật thuyên tắc động mạch.

4. Theo dõi định kỳ

Không phải mọi trường hợp phình động mạch gan đều cần can thiệp ngay. Với túi phình nhỏ, không triệu chứng… bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi bằng chẩn đoán hình ảnh định kỳ.

Sau điều trị bằng can thiệp nội mạch hoặc phẫu thuật, người bệnh cũng cần tái khám định kỳ để được theo dõi và kịp thời phát hiện tái phát hoặc các biến chứng liên quan.

Có phòng ngừa phình động mạch gan được không?

Hiện tại, chưa có biện pháp phòng ngừa hoàn toàn phình động mạch gan, vì bệnh có thể liên quan đến nhiều tác nhân không thể kiểm soát như thoái hóa thành động mạch, xơ vữa, chấn thương, nhiễm trùng hoặc các bất thường của thành mạch.

Tuy nhiên, để giảm thiểu mức độ rủi ro, mỗi người có thể duy trì thói quen sống lành mạnh bằng cách:

  • Không hút thuốc lá: Hút thuốc là yếu tố nguy cơ cao đối với nhiều bệnh lý phình động mạch.
  • Kiểm soát huyết áp, cholesterol và các bệnh tim mạch, đặc biệt ở người có xơ vữa động mạch.
  • Duy trì cân nặng hợp lý kết hợp vận động tối thiểu 30 phút mỗi ngày và xây dựng chế độ ăn cân đối để hỗ trợ kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch và gan mật.
  • Thăm khám và điều trị các bệnh lý gan theo lời khuyên của bác sĩ cũng hỗ trợ giảm nguy cơ phình động mạch tạng.
  • Theo dõi hình ảnh định kỳ nếu đã phát hiện túi phình, trước khi xảy ra biến chứng.
  • Người từng phẫu thuật, can thiệp đường mật – gan, chấn thương vùng bụng hoặc nhiễm trùng/viêm tại vùng gan cần được theo dõi nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.

Tóm lại, phình động mạch gan là bệnh lý có diễn biến âm thầm, tiềm ẩn nguy cơ vỡ và xuất huyết trong, thậm chí là gây tử vong. Do đó, nếu đã được chẩn đoán phình động mạch gan, người bệnh không nên tự theo dõi mà cần tuân thủ lịch kiểm tra hình ảnh và kế hoạch điều trị của bác sĩ.

Đánh giá bài viết
02:44 17/11/2026
Tác Giả: Đội Ngũ Hewel - Eco Pharma

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Hội chứng gan thận và hướng khắc phục chuẩn khoa học

Hội chứng gan thận là một biến chứng nghiêm trọng của bệnh gan tiến triển, có thể gây tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Vậy hội chứng gan thận là gì, nguyên nhân gây ra là gì và đâu là hướng điều trị theo y...
Chi tiết

Rau diếp cá có tốt cho gan không?

Rau diếp cá có tên khoa học là Houttuynia cordata, là loại rau quen thuộc trong các món ăn, nước ép, trà giải nhiệt… Ngoài ra, rau diếp cá còn được dân gian truyền miệng có tác dụng mát gan, giải độc. Thực hư việc ăn rau diếp cá có...
Chi tiết

Bàn tay son có phải dấu hiệu bệnh gan?

Bàn tay son là hiện tượng lòng bàn tay xuất hiện các vùng đỏ bất thường, thường thấy rõ ở mô ngón cái và mô ngón út. Đây được xem là một trong những dấu hiệu có thể gặp ở người mắc bệnh gan, đặc biệt là xơ gan, nhưng...
Chi tiết

Hemangioma gan (u máu gan): Tổng quan từ A đến Z

Khoảng 20% dân số sẽ phát triển hemangioma gan vào một thời điểm nào đó trong đời. Hemangioma gan (u mạch máu gan) là loại khối u lành tính phổ biến nhất trong gan. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ u mạch máu gan là gì, các...
Chi tiết

Các bệnh gan mật thường gặp và cách nhận biết

Hệ gan mật đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, thải độc, dự trữ glycogen và hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, các bệnh gan mật thường diễn tiến âm thầm trong giai đoạn đầu, với những triệu chứng dễ bị nhầm lẫn như...
Chi tiết

Bệnh não gan (hôn mê gan): Dấu hiệu cảnh báo

Bệnh não gan là biến chứng thần kinh nguy hiểm ở người mắc bệnh gan mãn tính. Khi chức năng gan suy giảm, độc tố tích tụ trong máu gây tổn thương não bộ. Nhận biết sớm các triệu chứng của bệnh não gan giúp kiểm soát kịp thời, ngăn...
Chi tiết