6 dấu hiệu gan nhiễm độc dễ nhận biết: Nguyên nhân và điều trị

Gan nhiễm độc và tổn thương lâu ngày không có giải pháp khắc phục sẽ tiến triển thành nhiều bệnh lý về gan nguy hiểm như viêm gan, xơ gan, ung thư gan… Do đó, nhận biết dấu hiệu, triệu chứng gan nhiễm độc sớm để chủ động tìm cách giải độc, bảo vệ gan, đồng thời giảm nguy cơ tổn thương gan là việc cấp thiết.

Gan nhiễm độc là gì?

Gan nhiễm độc hay còn được gọi là viêm gan nhiễm độc là tình trạng gan phản ứng lại một số chất độc hại từ bên ngoài hấp thụ quá mức vào cơ thể. Viêm gan nhiễm độc có thể tiến triển trong vòng vài giờ hoặc vài ngày sau khi tiếp xúc với các chất độc. Nếu không có biện pháp can thiệp sớm, các chất độc này về lâu dài sẽ làm tổn thương gan, hình thành các mô sẹo ở gan (xơ gan) và có thể dẫn đến ung thư gan, tăng nguy cơ tử vong.

Nguyên nhân khiến gan nhiễm độc

Chức năng chính của gan là giải độc. Các độc tố từ rượu bia, thuốc lá, thực phẩm nhiễm độc, thuốc điều trị… sẽ được chuyển hóa tại gan thành các chất không độc hoặc ít độc rồi đào thải ra ngoài qua phân và nước tiểu. Tuy nhiên, nếu cùng lúc dung nạp nhiều độc tố hoặc các độc tố đi vào cơ thể mỗi ngày sẽ khiến chức năng gan suy yếu và gây ra tình trạng gan nhiễm độc. Cụ thể, một số nguyên nhân khiến gan nhiễm độc:

• Lạm dụng hoặc tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc điều trị bệnh khi chưa có sự chỉ định từ bác sĩ như: thuốc kháng viêm không steroid (NSAID), thuốc giảm đau acetaminophen, thuốc điều trị ung thư, thuốc trị trầm cảm, thực phẩm chức năng… có thể gây nhiễm độc gan.
• Virus viêm gan: Các loại virus gây viêm gan như A, B, C, D… khi đi vào cơ thể và tấn công gan cũng có thể gây ra tình trạng nhiễm độc gan.
• Lạm dụng rượu bia: Đây là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng nhiễm độc gan. Dung nạp quá nhiều rượu bia cùng một lúc, chất cồn trong rượu bia tạo áp lực và gây độc cho gan, khiến chức năng gan suy giảm và dẫn đến tình trạng nhiễm độc gan.
• Tiêu thụ thực phẩm bẩn: Những loại thực phẩm mất vệ sinh, ôi thiu hoặc thực phẩm còn tồn dư thuốc bảo quản, thuốc trừ sâu, hóa chất cũng góp phần gây ra tình trạng gan nhiễm độc.

Dấu hiệu gan nhiễm độc dễ nhận biết

Tế bào gan suy yếu, khả năng giải độc kém, độc tố sẽ tích tụ khiến gan nhiễm độc và gây ra các dấu hiệu, triệu chứng như:(1)

1. Rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa là dấu hiệu gan nhiễm độc phổ biến nhất. Mỗi ngày gan sản xuất hoản 1 lít dịch mật để tiêu hóa thức ăn. Tuy nhiên, khi gan nhiễm độc và suy giảm chức năng, dịch mật sẽ không sản xuất đủ dẫn đến rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như: đầy hơi, chướng bụng, ăn không tiêu, chán ăn, buồn nôn và nôn, sợ mỡ, táo bón, phân bạc màu…

2. Thường xuyên nổi mụn nhọt, dị ứng, mề đay

Gan nhiễm độc gây ngứa, nổi mụn, mề đay là triệu chứng thường thấy. Cụ thể, khi chức năng gan suy giảm, khả năng thải độc kém làm độc tố tích tụ, sau đó xâm nhập vào da với các triệu chứng bộc phát như nổi mẩn đỏ hoặc hồng ban lan rộng, cảm giác ngứa râm ran, xuất hiện mụn nhọt. Đặc biệt vào mùa hè, thời tiết nóng bức, khói bụi ô nhiễm, cơ thể tiết nhiều mồ hôi là điều kiện của mụn nhọt, mẩn ngứa tái đi tái lại nhiều lần.

3. Đau tức hạ sườn phải

Đây cũng là triệu chứng gan nhiễm độc dễ nhận biết. Khi gan nhiễm độc người bệnh thường có cảm giác căng đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải. Lúc này, gan bị sưng to khiến vỏ Gibson’s Capsule bao quanh gan (nơi chứa nhiều dây thần kinh) bị kéo căng, gây ra những cơn đau. Ngoài ra, nhiễm độc gan còn gây ra tình trạng rối loạn chức năng túi mật, ấn nhẹ vùng bụng có cảm giác đau tức.

4. Hơi thở có mùi hôi

Thường xuyên vệ sinh răng miệng nhưng hơi thở vẫn có mùi hôi, rất có thể gan đã bị nhiễm độc. Gan nhiễm độc và bị tổn thương nên ứ đọng các khí dimethyl sulfide, acetone, 2-butanone and 2-pentanone… làm cho hơi thở có mùi hôi khó chịu (Fetor Hepaticus).

5. Hội chứng giả cúm

Thường xuyên xuất hiện các triệu chứng đau đầu, sốt, đau các cơ, khớp… khiến người bệnh dễ nhầm tưởng là bệnh cảm cúm. Tuy nhiên, hầu hết các tổn thương gan giai đoạn đầu, trong đó có tình trạng viêm gan siêu vi, gan nhiễm độc đều xảy ra các triệu chứng tương tự như bệnh cảm cúm.

6. Vàng mắt, vàng da

Vàng mắt, vàng da cũng là triệu chứng gan nhiễm độc khá phổ biến. Gan nhiễm độc trong thời gian dài làm suy gan, khiến lượng sắc tố bilirubin tích tụ trong máu. Chất này có thể ngấm vào các mô như da và mắt làm chúng chuyển sang màu vàng. Cụ thể, bilirubin có nguồn gốc chủ yếu từ quá trình phá hủy các hồng cầu già, bị vỡ và được xử lý tại gan. Tuy nhiên, khi gan nhiễm độc, tế bào gan bị tổn thương và hủy hoại làm bilirubin không được thu nhận, đào thải, kết quả bị ứ trong máu và tích tụ tại niêm mạc khiến vùng dưới da và lòng trắng của mắt chuyển màu vàng.

Vàng mắt cũng là một trong những dấu hiệu gan nhiễm độc dễ nhận biết

Phương pháp chẩn đoán gan nhiễm độc

Hiện nay, các chuyên gia vẫn chưa thống nhất được tiêu chuẩn trong việc chẩn đoán tình trạng gan nhiễm độc. Tuy nhiên, để chẩn đoán gan nhiễm độc, đầu tiên bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám, khai thác tiền sử sử dụng thuốc, thực phẩm, rượu bia… Sau đó, chỉ định người bệnh thực hiện các xét nghiệm nhằm chẩn đoán, loại trừ tổn thương gan do các căn nguyên khác.

Ngoài ra, các xét nghiệm kiểm tra men gan, độc chất (ma túy, ethanol, paracetamol…) trong nước tiểu và máu cũng rất quan trọng để chẩn đoán gan nhiễm độc. Trong một số trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng gan để tìm nguyên nhân cũng như mức độ tổn thương gan.

Điều trị gan nhiễm độc như thế nào?

Để giải độc gan hiệu quả người bệnh cần chủ động hạn chế nguồn độc chất bên ngoài (chọn thực phẩm an toàn, tránh rượu bia, thuốc lá, môi trường độc hại, làm việc điều độ, hạn chế sử dụng thuốc giảm đau, không tự ý sử dụng thuốc điều trị…). Đặc biệt, cần tìm ra giải pháp chống độc, bảo vệ gan từ bên trong.

Cách phòng ngừa gan nhiễm độc

Mỗi người có thể chủ động bảo vệ gan, tránh tình trạng gan nhiễm độc bằng các biện pháp đơn giản:

Chế độ dinh dưỡng khoa học, lành mạnh góp phần to lớn vào việc bảo vệ gan, chống nhiễm độc gan

• Chế độ dinh dưỡng khoa học, chọn lọc thực phẩm sạch, bổ sung các thực phẩm tốt cho gan (các loại hạt, các loại cá béo, trái cây, rau xanh); hạn chế đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, hạn chế ăn nội tạng động vật… Đồng thời, uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày.
• Từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và các chất kích thích khác.
• Sinh hoạt lành mạnh, ăn uống đúng giờ, đủ bữa, không bỏ bữa; tập thể dục, thể thao đều đặn; tránh xa căng thẳng/stress; ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm.
• Hạn chế sử dụng các loại thuốc giảm đau không kê toa.
• Tiêm ngừa viêm gan A, viêm gan B đầy đủ.
• Khám gan định kỳ 6 tháng/1 lần hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

Gan nhiễm độc chứng tỏ chức năng gan đã suy yếu, nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời sẽ gia tăng nguy cơ diễn tiến thành viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan. Để bảo vệ gan và hỗ trợ giải độc gan, mỗi người cần chủ động xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, lối sống lành mạnh.