Tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ?

Người bị viêm gan thường được khuyên hạn chế ăn dầu mỡ, chất béo để giảm gánh nặng cho gan. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ và người bệnh cần ăn uống như thế nào để bảo vệ gan hiệu quả.

Tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ?

Người bị viêm gan thường phải kiêng ăn mỡ vì gan là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa chất béo trong cơ thể. Khi gan bị viêm, chức năng chuyển hóa lipid suy giảm, khiến chất béo không được phân giải hoàn toàn, dễ tích tụ trong tế bào gan dẫn đến gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc viêm gan tiến triển nặng hơn.

Ngoài ra, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa còn làm tăng nồng độ cholesterol và triglycerid trong máu, gây rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ tim mạch. Thức ăn chiên rán, nội tạng động vật hay đồ ăn nhanh chứa nhiều dầu mỡ cũng làm tăng gánh nặng tiêu hóa, khiến người bệnh mệt mỏi, đầy bụng và khó hấp thu dinh dưỡng. Vì vậy, người viêm gan nên hạn chế mỡ động vật, thay thế bằng dầu thực vật lành mạnh như dầu oliu, dầu đậu nành hoặc dầu mè để hỗ trợ gan hoạt động hiệu quả hơn.

Tác hại của việc ăn quá nhiều mỡ với người bị viêm gan

Chất béo (mỡ) là nhóm chất mà người bị viêm gan cần đặc biệt lưu ý, bởi gan là cơ quan đảm nhiệm chức năng chuyển hóa lipid. Khi gan bị tổn thương, khả năng xử lý chất béo bị suy giảm, việc nạp quá nhiều dầu mỡ không chỉ gây khó tiêu mà còn làm bệnh tiến triển nặng hơn. Dưới đây là những lý do giúp bạn hiểu rõ tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ.

1. Tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan

Gan có nhiệm vụ tổng hợp, phân giải và chuyển hóa lipid để tạo năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, khi gan đang viêm, các tế bào gan bị tổn thương khiến quá trình này bị trì trệ. Ăn quá nhiều chất béo, đặc biệt là mỡ động vật và thực phẩm chiên rán, buộc gan phải hoạt động nhiều hơn để phân giải lipid, dẫn đến tăng gánh nặng chuyển hóa. Nếu tình trạng này kéo dài, tế bào gan sẽ nhanh chóng bị suy yếu, men gan tăng cao, làm giảm hiệu quả điều trị và thúc đẩy tiến trình tổn thương gan.

2. Gây rối loạn lipid máu và tiến triển xơ gan

Khi khả năng chuyển hóa mỡ bị giảm, lipid dễ tích tụ trong gan, hình thành tình trạng gan nhiễm mỡ thứ phát. Đây là bước khởi đầu của hàng loạt biến chứng nguy hiểm như viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan, thậm chí ung thư gan. Ngoài ra, việc hấp thu quá nhiều chất béo bão hòa còn khiến cholesterol và triglycerid trong máu tăng cao, dẫn đến rối loạn lipid máu, gây xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ tim mạch. Ở người đã có bệnh gan, những rối loạn này làm máu lưu thông kém, giảm khả năng cung cấp oxy và dưỡng chất cho tế bào gan, khiến tổn thương gan nặng hơn theo thời gian.

3. Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và toàn thân

Ăn nhiều mỡ khiến dạ dày và ruột phải làm việc quá mức để tiêu hóa, trong khi mật (sản phẩm do gan tiết ra) lại bị suy giảm do chức năng gan yếu. Hậu quả là người bệnh thường bị đầy bụng, khó tiêu, chán ăn và buồn nôn. Ngoài ra, mỡ thừa trong cơ thể còn làm giảm khả năng hấp thu các vitamin tan trong nước, dẫn đến thiếu hụt dưỡng chất cần thiết cho quá trình phục hồi tế bào gan. Lâu dài, cơ thể rơi vào tình trạng mệt mỏi, suy nhược, hệ miễn dịch kém, dễ mắc thêm các bệnh lý chuyển hóa khác.

Người bị viêm gan cần hạn chế chất béo bão hòa, tránh thực phẩm chiên rán, đồ ăn nhanh, nội tạng động vật

Loại mỡ nào cần kiêng, cần dùng với người đang bị viêm gan?

Chế độ ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phục hồi chức năng gan. Với người đang bị viêm gan, việc lựa chọn đúng loại chất béo có thể giúp giảm gánh nặng chuyển hóa và hạn chế biến chứng. Không phải tất cả chất béo đều có hại, điều quan trọng là phân biệt được nhóm chất béo cần kiêng và nhóm chất béo tốt để bổ sung hợp lý.

1. Nhóm mỡ cần hạn chế hoặc tránh

Người bị viêm gan nên hạn chế mỡ động vật như mỡ heo, bò, gà, bơ động vật, da động vật,… vì đây là nguồn chất béo bão hòa làm tăng cholesterol xấu (LDL-c), gây tích tụ mỡ trong gan và thúc đẩy xơ gan tiến triển. Ngoài ra, thực phẩm chiên rán, đồ ăn nhanh, bánh ngọt, kem, thực phẩm chế biến sẵn thường chứa trans fat (chất béo chuyển hóa), đây là loại mỡ cực kỳ độc hại với tế bào gan, có thể gây viêm và tổn thương gan nghiêm trọng hơn.

2. Nhóm chất béo tốt nên bổ sung hợp lý

Thay vì loại bỏ hoàn toàn chất béo, người bệnh nên ưu tiên chất béo không bão hòa, đặc biệt là omega-3 và omega-6 có trong cá hồi, cá thu, cá mòi, quả bơ, hạt óc chó, hạnh nhân và dầu thực vật như dầu oliu, dầu đậu nành, dầu mè. Những loại chất béo này giúp giảm viêm, cải thiện chuyển hóa lipid, bảo vệ tế bào gan và tim mạch. Tuy nhiên, cần sử dụng với lượng vừa phải, không vượt quá 20 – 25% tổng năng lượng mỗi ngày. Kết hợp cùng chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây và uống đủ nước sẽ giúp gan hoạt động hiệu quả và phục hồi nhanh hơn. (1)

Xem thêm: Viêm gan B nên ăn gì và kiêng gì?Cách chăm sóc người bệnh

Bạn nên bổ sung các loại thực phẩm chứa chất béo tốt có lợi cho gan

Có nên kiêng hoàn toàn chất béo khi bị viêm gan?

Người bị viêm gan không nên kiêng hoàn toàn chất béo, bởi đây là nhóm dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Chất béo giúp hấp thu các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K), duy trì năng lượng và hỗ trợ cấu trúc màng tế bào. Tuy nhiên, khi gan bị tổn thương, khả năng chuyển hóa mỡ giảm, nên việc ăn quá nhiều hoặc chọn sai loại chất béo có thể làm bệnh nặng hơn.

Thay vì kiêng tuyệt đối, người bệnh nên hạn chế mỡ động vật, thực phẩm chiên rán, đồ ăn nhanh và thay thế bằng chất béo tốt như dầu thực vật, các loại cá béo hay hạt dinh dưỡng. Duy trì lượng chất béo hợp lý giúp gan vẫn có đủ năng lượng hoạt động, đồng thời giảm gánh nặng chuyển hóa và hỗ trợ quá trình hồi phục tế bào gan hiệu quả hơn.

Ngoài ra, bạn cũng nên biết rằng, một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng phản ứng viêm tại gan là do tế bào Kupffer bị kích hoạt quá mức dưới tác động của các yếu tố gây hại như virus viêm gan, rượu bia, hóa chất, hay sự tích tụ mỡ trong gan. Khi đó, các tế bào này sẽ phóng thích hàng loạt chất trung gian gây viêm như Leukotriene, Interleukin, TNF-α, TGF-β,… khiến mô gan bị tổn thương nghiêm trọng hơn.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng các hoạt chất tự nhiên như S. Marianum và Wasabia có khả năng làm giảm độ nhạy của thụ thể TLR trên bề mặt tế bào Kupffer, giúp hạn chế các kích thích bất lợi, từ đó ngăn cản quá trình hình thành và phóng thích chất gây viêm, bảo vệ tế bào gan hiệu quả. Nhờ cơ chế này, S. Marianum và Wasabia mang lại lợi ích rõ rệt trong việc giảm viêm, tăng khả năng thải độc của gan và ngăn ngừa các bệnh lý tiến triển như gan nhiễm mỡ, xơ gan hay ung thư gan.

Hy vọng bạn đã hiểu lý do tại sao người bị viêm gan thường kiêng ăn mỡ và cần phải xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Lựa chọn loại chất béo phù hợp, kết hợp bổ sung các dưỡng chất tự nhiên có lợi cho gan, sẽ giúp giảm viêm, tăng cường chức năng gan, bảo vệ tế bào gan và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.