Phân biệt viêm gan B cấp tính và mạn tính

Ngày đăng bài: 07:08 07/01/2026

Theo dõi Hewel trên Follow on Google News

Viêm gan B là một bệnh truyền nhiễm có khả năng gây tổn thương tế bào gan và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện, điều trị đúng cách. Dựa trên thời gian tồn tại của virus trong cơ thể và mức độ đáp ứng miễn dịch, bệnh được chia thành hai thể lâm sàng chính: viêm gan B cấp tính và viêm gan B mạn tính. Việc phân biệt viêm gan B cấp tính và mạn tính có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán, theo dõi tiến triển và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp, nhằm bảo tồn chức năng gan và giảm thiểu nguy cơ biến chứng lâu dài.

viêm gan b cấp tính và mạn tính

So sánh điểm khác biệt viêm gan B cấp tính và mạn tính

Viêm gan B cấp và mạn tính không chỉ khác biệt về triệu chứng, tiến triển mà hướng điều trị và tiên lượng cũng hoàn toàn khác nhau. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp phân biệt viêm gan B cấp tính và mạn tính rõ ràng và chính xác:

Tiêu chí	Viêm gan B cấp tính	Viêm gan B mạn tính
Nguyên nhân	Do nhiễm virus viêm gan B (HBV) lần đầu tiên, thường lây truyền qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn hoặc từ mẹ sang con trong quá trình sinh.	Tình trạng tồn tại kéo dài của virus HBV trong cơ thể > 6 tháng kể từ khi nhiễm, do hệ miễn dịch không loại trừ được hoàn toàn virus.
Thời gian mắc	< 6 tháng kể từ thời điểm nhiễm HBV.	≥ 6 tháng kể từ khi phát hiện HBsAg dương tính.
Cơ chế sinh bệnh	Hệ miễn dịch phản ứng mạnh, tiêu diệt tế bào gan bị nhiễm virus → gây viêm gan cấp.	Hệ thống miễn dịch không tiêu diệt được virus, gây viêm mạn tính và tổn thương kéo dài.
Triệu chứng lâm sàng	Thường khởi phát đột ngột: sốt nhẹ, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu.	Thường không có triệu chứng rõ ràng; có thể chỉ thấy mệt mỏi, ăn kém, hoặc phát hiện tình cờ qua xét nghiệm.
Men gan (ALT, AST)	Tăng cao rõ rệt, thường gấp nhiều lần giới hạn bình thường.	Có thể tăng nhẹ, dao động thất thường theo đợt bùng phát.
Nồng độ HBsAg	HBsAg dương tính trong giai đoạn cấp và thường chuyển âm tính trong vòng 6 tháng nếu phục hồi.	HBsAg dương tính kéo dài > 6 tháng, là dấu hiệu xác định viêm gan B mạn tính.
Khả năng hồi phục hoàn toàn	Khoảng 90–95% người lớn có khả năng hồi phục hoàn toàn và hình thành kháng thể bảo vệ (anti-HBs dương tính).	Tỷ lệ tự khỏi thấp, virus tồn tại mạn tính; mục tiêu điều trị là ức chế sao chép virus và ngăn ngừa tiến triển xơ gan, ung thư gan.
Nguy cơ biến chứng	Hiếm, ngoại trừ trường hợp viêm gan tối cấp dẫn đến suy gan cấp.	Nguy cơ cao tiến triển thành xơ gan, suy gan mạn hoặc ung thư biểu mô tế bào gan.
Điều trị	Chủ yếu điều trị triệu chứng và hỗ trợ chức năng gan; theo dõi sát lâm sàng và xét nghiệm.	Điều trị kháng virus dài hạn bằng thuốc ức chế men sao chép (như Tenofovir, Entecavir); theo dõi định kỳ men gan, tải lượng HBV DNA và siêu âm gan.
Tiên lượng	Tốt, đa số hồi phục hoàn toàn nếu được chăm sóc đúng cách.	Phụ thuộc vào mức độ tổn thương gan, tải lượng virus và tuân thủ điều trị, cần theo dõi suốt đời.

Biện pháp phòng ngừa viêm gan B cấp tính và mạn tính

Mặc dù hiện nay chưa có phương pháp điều trị triệt để loại bỏ hoàn toàn virus HBV, nhưng việc chủ động phòng ngừa hoàn toàn có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và ngăn ngừa biến chứng lâu dài. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa viêm gan B cấp tính và mạn tính được chuyên gia khuyến cáo:

1. Tiêm vắc xin phòng viêm gan B

Tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả và an toàn nhất để phòng ngừa viêm gan B, giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động với virus HBV. Trẻ sơ sinh cần được tiêm mũi đầu trong 24 giờ sau sinh và hoàn tất đủ ba mũi cơ bản theo lịch. Người lớn chưa có kháng thể bảo vệ nên xét nghiệm và tiêm vắc xin bổ sung. Vắc xin giúp ngăn ngừa đến 95% nguy cơ nhiễm HBV, góp phần hạn chế lây lan trong cộng đồng.

Tiêm phòng viêm gan B là cách đơn giản và hiệu quả nhất để phòng bệnh

2. Tránh tiếp xúc với máu và dịch cơ thể nhiễm HBV

Virus HBV lây truyền chủ yếu qua máu và dịch cơ thể, nên tuyệt đối không dùng chung kim tiêm, dao cạo, bàn chải đánh răng hoặc vật dụng cá nhân với người khác. Khi quan hệ tình dục cần sử dụng bao cao su để bảo vệ. Nhân viên y tế và người làm việc trong môi trường có nguy cơ phơi nhiễm cần tuân thủ quy định an toàn sinh học và tiêm ngừa đầy đủ.

3. Ngăn ngừa lây nhiễm virus viêm gan B từ mẹ sang con

Để phòng ngừa viêm gan B cấp tính và mạn tính phụ nữ mang thai nên xét nghiệm HBsAg trong thai kỳ. Nếu dương tính, cần được theo dõi tải lượng HBV và điều trị kháng virus khi cần thiết để giảm nguy cơ lây sang thai nhi. Trẻ sơ sinh có mẹ nhiễm HBV phải được tiêm vắc xin viêm gan B và huyết thanh kháng HBV (HBIG) trong vòng 12 giờ sau sinh để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. (1)

4. Đảm bảo an toàn trong truyền máu và thủ thuật y tế

Mọi đơn vị máu và chế phẩm máu cần được sàng lọc HBV trước khi sử dụng. Người hiến máu phải được xét nghiệm HBsAg và HBV DNA để đảm bảo an toàn. Khi thực hiện thủ thuật xâm lấn như xăm, châm cứu, xỏ khuyên hoặc phẫu thuật, cần lựa chọn cơ sở y tế đạt chuẩn vô khuẩn nhằm hạn chế nguy cơ phơi nhiễm.

5. Thực hành lối sống khoa học để bảo vệ sức khỏe gan

Hạn chế rượu bia, thuốc lá và chất kích thích để giảm độc tính trên gan. Duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây, protein chất lượng cao và hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ. Tập thể dục thường xuyên, kiểm soát cân nặng và khám gan định kỳ giúp tăng sức đề kháng và phát hiện sớm tổn thương gan.

6. Bổ sung thảo dược thiên nhiên

Các nghiên cứu tại Mỹ cho thấy bộ đôi tinh chất Wasabia và S. Marianum giúp bảo vệ gan hiệu quả nhờ khả năng điều hòa tế bào Kupffer – đại thực bào ở xoang gan. Nhờ đó, chúng giảm sản sinh các chất gây viêm như Leukotriene, Interleukin, TNF-α, TGF-β, giúp hạn chế tổn thương tế bào gan, giảm men gan và tăng cường khả năng thải độc. Đặc biệt, Isothiocyanates (ITCs) trong Wasabia còn kích hoạt yếu tố bảo vệ Nrf2, thúc đẩy pha II của quá trình thải độc gan, giúp gan hoạt động ổn định và phòng ngừa hiệu quả viêm gan B cấp tính và mạn tính.

Việc phân biệt viêm gan B cấp tính và mạn tính đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán, tiên lượng và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Để bảo vệ gan và phòng ngừa viêm gan B, người bệnh cần tiêm vắc xin đầy đủ, hạn chế các yếu tố nguy cơ lây nhiễm, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý và lối sống lành mạnh. Bên cạnh đó, có thể bổ sung các tinh chất thiên nhiên như Wasabia và S. Marianum, giúp điều hòa hoạt động tế bào Kupffer, giảm phản ứng viêm, tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ phục hồi chức năng gan, góp phần ngăn ngừa tổn thương gan tiến triển và duy trì sức khỏe gan lâu dài.