5 tác hại của gan nhiễm mỡ gây ảnh hưởng tiêu cực cho sức khỏe

Gan nhiễm mỡ là hệ quả của lối sống thiếu khoa học. Điều đáng nói, đa số chúng ta vẫn chưa thực sự nhận thức được mức độ nghiêm trọng và tác hại của gan nhiễm mỡ. Hãy cùng tìm hiểu về gan nhiễm mỡ để bảo vệ sức khỏe chính bạn và gia đình.

Các thông tin tổng quan về bệnh gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ (hepatic steatosis) xuất phát từ việc chất béo tích tụ bất thường trong gan. Gan vốn chứa một lượng chất béo nhỏ, nhưng khi tỷ lệ này tăng trên 5% trọng lượng gan, nghĩa là bạn đã mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Gan nhiễm mỡ thường được phân thành hai dạng chính:

• Gan nhiễm mỡ không do rượu: Đây là tình trạng chất béo tăng lên trong gan mà không liên quan đến việc sử dụng rượu.
• Gan nhiễm mỡ do rượu: Tình trạng này xảy ra do việc uống quá nhiều rượu, dẫn đến tích tụ chất béo trong gan.

Hầu hết các trường hợp gan nhiễm mỡ không gây ra vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hay ảnh hưởng đến chức năng gan. Tuy nhiên, trong một số trường hợp căn bệnh này chính là nguyên nhân dẫn đến các tổn thương nặng nề cho gan.

Dấu hiệu nhận biết người bị gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ thường âm thầm phát triển mà không có dấu hiệu rõ ràng, nhất là trong giai đoạn đầu, vì vậy rất khó nhận biết và điều trị kịp thời. Phần lớn người bệnh chỉ nhận ra khi gan nhiễm mỡ đã tiến triển đến giai đoạn nặng hoặc thông qua các đợt kiểm tra sức khỏe định kỳ. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu cảnh báo về căn bệnh này bạn không nên chủ quan:

• Đau ở vùng bụng trên bên phải: Đây có thể là triệu chứng ban đầu, cho thấy gan đang gặp vấn đề.
• Mệt mỏi không giải thích được, sụt cân bất thường: Khi bệnh tiến triển, người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, suy nhược không rõ nguyên nhân, thậm chí là sụt cân.
• Giảm cảm giác ngon miệng: Rối loạn chuyển hóa do gan nhiễm mỡ có thể khiến bạn mất khẩu vị và không còn cảm giác ngon miệng khi ăn uống.
• Vàng da: Một dấu hiệu khá điển hình liên quan đến các bệnh về gan, xảy ra do sự tích tụ của bilirubin trong máu và da, khiến da chuyển sang màu vàng.
• Rối loạn nội tiết tố: Ở những trường hợp nặng, gan nhiễm mỡ có thể gây ra các vấn đề liên quan đến nội tiết tố, từ sự phát triển bất thường của tuyến vú, teo tinh hoàn, yếu sinh lý ở nam giới đến rối loạn kinh nguyệt ở nữ.

Những ai dễ bị gan nhiễm mỡ

Những đối tượng dễ mắc bệnh gan nhiễm mỡ bao gồm:

• Người nghiện rượu: Việc tiêu thụ rượu quá mức làm tăng áp lực lên gan trong quá trình chuyển hóa cồn, gây trở ngại trong việc xử lý acid béo, từ đó tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
• Những người bị béo phì hoặc thừa cân: Sự tích tụ mỡ thừa trong cơ thể không chỉ ảnh hưởng đến hình thể mà còn là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ.
• Người mắc bệnh đái tháo đường loại 2 hoặc kháng insulin: Sự rối loạn trong việc chuyển hóa insulin có thể khiến gan không xử lý chất béo một cách hiệu quả.
• Người có hội chứng chuyển hóa: Bao gồm các yếu tố như thừa cân, kháng insulin, huyết áp cao và mức triglyceride trong máu cao.
• Người thường xuyên sử dụng thuốc điều trị: Các thuốc như amiodarone, diltiazem, steroid và tamoxifen có thể gây tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
• Người lớn tuổi: Tỷ lệ và mức độ của gan nhiễm mỡ không do rượu tăng theo độ tuổi.
• Nam giới: Tỷ lệ mắc bệnh gan nhiễm mỡ ở nam giới cao gấp đôi so với nữ giới.(1)

Người thừa cân béo phì có nguy cơ cao bị gan nhiễm mỡ

Tác hại của gan nhiễm mỡ cực kỳ nguy hiểm cần cẩn thận

Tác hại của bệnh gan nhiễm mỡ dễ thấy nhất là làm suy giảm chức năng gan, gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

1. Suy giảm chức năng gan

Tác hại của gan nhiễm mỡ có thể dẫn đến suy giảm nghiêm trọng các chức năng gan. Một trong những vai trò cốt yếu của gan là chuyển hóa thức ăn và thanh lọc các chất độc hại khỏi cơ thể, đồng thời cung cấp dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể. Khi lượng mỡ dư thừa tích tụ trong gan dần dần sẽ làm suy yếu khả năng chuyển hóa chất béo, hạn chế khả năng điều chỉnh cân bằng năng lượng và gây tăng mỡ máu.

Ngoài ra, gan đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa đường, nên sự xâm nhập của mỡ vào gan có thể làm rối loạn quá trình này, từ đó tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2. Trong trường hợp bệnh tiến triển nặng, nguy cơ mắc viêm gan mãn tính tăng cao. Điều này có thể gây tổn thương gan lâu dài, hình thành sẹo và suy giảm các chức năng quan trọng của gan, thậm chí dẫn đến tổn thương vĩnh viễn, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tổng thể.

2. Có thể gây suy gan, ung thư gan

Khi gan nhiễm mỡ tiến triển nghiêm trọng, tình trạng tổn thương gan kéo dài có thể gây ra sự hình thành của sẹo gan, dẫn đến suy gan. Suy gan là tình trạng suy giảm chức năng gan nghiêm trọng khiến gan không thể thực hiện chức năng bình thường. Các triệu chứng của suy gan bao gồm mệt mỏi, sụt cân, xuất hiện mạch máu nổi trên da, rối loạn tiêu hóa và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này không thể phục hồi.

Ngoài ra, tác hại gan nhiễm mỡ cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư gan. Ung thư gan thường phát triển ở giai đoạn cuối của bệnh, với các khối u trong gan. Đây là một trong các bệnh ác tính, rất khó điều trị, có thể gây tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

3. Gây rối loạn khả năng đông máu

Một trong những tác hại của bệnh gan nhiễm mỡ nghiêm trọng là gây rối loạn khả năng đông máu. Gan đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất các protein cần thiết giúp đông máu. Khi gan bị tổn thương do tích tụ mỡ, khả năng sản xuất các protein trên có thể bị suy giảm. Điều này làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt trong trường hợp bị thương hoặc phẫu thuật.

4. Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa

Gan nhiễm mỡ có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất các chất hỗ trợ tiêu hóa như dịch mật. Mật hỗ trợ hệ tiêu hóa phân giải chất béo. Khi quá trình này gặp vấn đề sẽ làm giảm khả năng hấp thụ và tiêu hóa chất béo, dẫn đến rối loạn tiêu hóa. Ngoài ra, sự tích tụ mỡ trong gan còn có thể gây tổn thương niêm mạc tiêu hóa, làm tăng nguy cơ viêm loét và các vấn đề tiêu hóa khác.

Vì vậy, người mắc gan nhiễm mỡ cần theo dõi chặt chẽ các triệu chứng tiêu hóa và thực hiện các biện pháp phòng ngừa, như thay đổi chế độ ăn uống và xây dựng lối sống khoa học.

Gan nhiễm mỡ có thể dẫn đến các vấn đề về tiêu hóa

5. Ảnh hưởng đến chức năng thần kinh

Một trong các tác hại của gan nhiễm mỡ thường gặp khác là ảnh hưởng đến sự cân bằng của các chất béo trong huyết tương, nhất là lipoprotein và phospholipid, những yếu tố quan trọng đối với sự vận hành bình thường của hệ thần kinh.

Khi hàm lượng lipoprotein và phospholipid giảm sút trong thời gian dài, cơ thể có thể phản ứng bằng một số triệu chứng liên quan đến hệ thần kinh và huyết quản như bị xơ vữa động mạch, suy giảm trí nhớ, đau đầu, chóng mặt và mất ngủ. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hàng ngày mà còn tăng nguy cơ mắc các bệnh lý thần kinh khác trong tương lai.

Làm gì khi bị bệnh gan nhiễm mỡ?

Kiểm soát và quản lý bệnh gan nhiễm mỡ cần kết hợp thay đổi lối sống và từ bỏ các thói quen xấu. Dưới đây là một số hướng dẫn cụ thể giúp người bệnh giảm thiểu tác hại gan nhiễm mỡ:(2)

• Ăn uống lành mạnh và cân đối: Chọn thực phẩm giàu dưỡng chất như rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein tốt cho sức khỏe. Hạn chế thức ăn chứa nhiều chất béo, đường và cholesterol.
• Duy trì cân nặng phù hợp: Nếu có cân nặng vượt mức, hãy lập kế hoạch giảm cân với sự hỗ trợ của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Việc giảm cân cần tiến hành một cách từ từ và ổn định, sau đó duy trì cân nặng ở mức hợp lý.
• Tập thể dục thường xuyên: Tập thể dục đều đặn không chỉ giúp giảm mỡ trong gan mà còn cải thiện sức khỏe tim mạch và tăng cường sức khỏe tổng thể.
• Quản lý căng thẳng: Căng thẳng, stress có thể làm tăng nguy cơ các vấn đề về gan. Bạn có thể thực hành yoga, thiền hoặc các phương pháp giảm căng thẳng khác để giữ tinh thần thoải mái.
• Hạn chế rượu bia và các chất kích thích: Rượu bia không chỉ làm tổn thương gan mà còn ảnh hưởng xấu đến sức khỏe toàn diện. Nên hạn chế hoặc tránh hoàn toàn rượu bia.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Điều này giúp theo dõi sự phát triển của bệnh và đánh giá hiệu quả của phương pháp điều trị.
• Tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ: Nếu được bác sĩ kê đơn thuốc hoặc hướng dẫn điều trị cụ thể, bạn phải tuân theo.
• Tránh sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định: Tác dụng phụ của một số loại thuốc có thể ảnh hưởng xấu đến gan. Vì vậy, không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa có sự chỉ định từ bác sĩ hoặc các loại thuốc mà bạn chưa tìm hiểu kỹ.

Người bị gan nhiễm mỡ nên kiêng ăn gì?

Để kiểm soát và hạn chế tác hại của gan nhiễm mỡ, bạn nên lưu ý kiêng một số thực phẩm sau:

• Hạn chế chất béo, mỡ động vật: Những thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa và cholesterol như mỡ và nội tạng động vật, pho mát, bơ, lòng đỏ trứng, thức ăn chiên rán và các loại thực phẩm chế biến sẵn… nên được hạn chế vì chúng làm gia tăng chất béo trong máu và tăng tích lũy chất béo trong gan, khiến cho tình trạng gan nhiễm mỡ nặng hơn.
• Giảm tiêu thụ thịt đỏ: Thịt đỏ như thịt bò, thịt dê có hàm lượng protein cao khiến gan không chuyển hóa kịp, làm tăng lượng mỡ trong gan. Thay vào đó, có thể chọn các loại thịt trắng có lợi cho sức khỏe như thịt gà, cá,…
• Tránh các loại hoa quả có hàm lượng fructose cao: Các loại quả như vải, nho khô, việt quất, chà là, quả lựu chứa lượng fructose cao nên cần hạn chế để giảm tích mỡ nội tạng.
• Hạn chế gia vị cay nóng: Các gia vị như ớt, hồ tiêu, gừng, riềng, tỏi,… có thể kích thích tiết dịch tiêu hóa và gây áp lực lên gan, do đó chỉ nên sử dụng một cách hạn chế.
• Không sử dụng chất kích thích: Rượu, bia và các loại đồ uống có cồn là những yếu tố chính gây hại cho gan. Chúng không chỉ làm tổn thương tế bào gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng xơ gan, ung thư gan.

Tác hại của gan nhiễm mỡ có thể liên quan đến một số bệnh lý nghiêm trọng như bệnh tim, đái tháo đường, xơ vữa động mạch,… Do đó, duy trì một chế độ ăn uống cân đối, giàu chất xơ, ít chất béo, tăng cường hoạt động thể chất và giữ cân nặng ở mức hợp lý là việc làm cần thiết để ngăn chặn sự tiến triển của gan nhiễm mỡ và các bệnh lý liên quan.