Gan nhiễm mỡ nhẹ: Nguyên nhân, điều trị và phòng ngừa

Gan nhiễm mỡ có thể làm suy giảm chức năng gan và biến chứng thành nhiều bệnh lý nghiêm trọng đe dọa tính mạng người bệnh nếu không được điều trị đúng cách. Vậy gan nhiễm mỡ nhẹ có nguy hiểm không và có thể điều trị, phòng ngừa bằng những phương pháp nào? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin cần thiết về bệnh gan nhiễm mỡ ở mức nhẹ.

Gan nhiễm mỡ nhẹ là gì?

Gan nhiễm mỡ là tình trạng lượng mỡ tích tụ ở mô gan vượt quá 5% trọng lượng gan, gây viêm và tổn thương tế bào gan. Dựa trên mức độ tích tụ chất béo, bệnh lý này thường được chia thành 3 giai đoạn chính gồm: cấp độ 1 (lượng mỡ chiếm 5 – 10% trọng lượng của gan), cấp độ 2 (lượng mỡ chiếm 10 – 30%) và cấp độ 3 (lượng mỡ chiếm hơn 30%).

Gan nhiễm mỡ nhẹ thường chỉ tình trạng gan nhiễm mỡ ở cấp độ 1. Ở cấp độ này, lượng mỡ dư thừa chỉ tập trung ở mặt ngoài của gan và chưa ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng gan. Gan nhiễm mỡ nếu ở mức độ nhẹ vẫn có thể phục hồi nếu được điều trị kịp thời.

Đối tượng dễ mắc gan nhiễm mỡ nhẹ

Dưới đây là nhóm những người có nguy cơ cao mắc phải tình trạng gan nhiễm mỡ nhẹ:

• Người sử dụng nhiều bia rượu
• Người thừa cân, có chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, thường xuyên sử dụng đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, đồ nhiều gia vị,…
• Người có tiền sử mỡ máu cao, tiểu đường
• Người mắc các hội chứng rối loạn chuyển hóa như kháng insulin…

Nguyên nhân gây gan nhiễm mỡ nhẹ

Gan nhiễm mỡ nhẹ có thể gây ra bởi một số nguyên nhân chính dưới đây:

1. Dùng nhiều đồ uống có cồn

Theo TTND Lê Văn Điềm, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, bia rượu chính là “kẻ thù số 1” của gan và là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Khi bạn uống rượu bia, khoảng 10% lượng cồn sẽ được đào thải thông qua nước tiểu, mồ hôi, hơi thở, còn 90% còn lại sẽ được gan chuyển hóa để giải độc. Việc tiêu thụ lượng lớn bia rượu khiến gan bị quá tải và tích tụ độc tố làm tổn thương tế bào gan.

Chức năng gan bị ảnh hưởng sẽ ức chế quá trình đào thải mỡ ở gan, đồng thời chất cồn trong rượu bia còn làm tăng sự huy động lượng mỡ dự trữ trong các mô, thúc đẩy tạo ra chất béo triglyceride tích tụ ở gan.(1)

2. Bị béo phì

Những người thừa cân thường sẽ có lượng chất béo vượt quá mức cơ thể có thể hấp thụ, dẫn đến tồn đọng mỡ thừa tại gan và gây ra tình trạng gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD).

3. Mỡ máu cao

Khi hàm lượng lipid trong máu cao sẽ làm tăng lượng cholesterol xấu khiến gan bị “quá tải” và không thể chuyển hóa kịp. Điều này làm tăng lượng mỡ tích tụ và dẫn đến bệnh gan nhiễm mỡ nhẹ, nếu không điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

4. Bị tiểu đường

Bệnh tiểu đường thường gây ra bởi tình trạng rối loạn chuyển hoá glucose khiến lượng đường trong máu tăng cao. Lúc này, các phân tử đường bao bọc các thụ thể ở gan sẽ hạn chế quá trình chuyển hóa cholesterol xấu, làm tăng lượng mỡ thừa tại gan.

5. Sụt cân quá nhanh

Khi bạn giảm cân thiếu khoa học và khiến cơ thể bị sút cân đột ngột, quá trình tổng hợp apolipoprotein có thể bị gián đoạn, gây tích tụ chất béo trung tính triglyceride ở gan.

6. Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc như thuốc kháng sinh, kháng viêm, thuốc giảm đau,… nếu sử dụng quá liều gan sẽ không thể xử lý kịp thời và gây tích tụ các chất độc, theo thời gian làm tổn thương tế bào gan và làm giảm khả năng xử lý chất béo.

Triệu chứng gan nhiễm mỡ nhẹ

Thông thường, gan nhiễm mỡ ở mức độ nhẹ vẫn chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng, bởi lượng mỡ thừa chưa ảnh hưởng quá nghiêm trọng đến chức năng gan. Một số biểu hiện không phổ biến, dễ gây nhầm lẫn với các bệnh lý khác mà bạn có thể gặp là chán ăn, mệt mỏi, dễ buồn nôn,…

Ở giai đoạn này, người bệnh thường phát hiện bệnh thông qua thực hiện xét nghiệm kiểm tra sức khỏe. Khi tình trạng gan nhiễm mỡ nghiêm trọng hơn, người bệnh có thể gặp một số triệu chứng như giảm cân liên tục, vàng da, báng bụng, đau ở vùng bụng trên bên phải,…

Chán ăn là một triệu chứng không rõ ràng của bệnh gan nhiễm mỡ nhẹ

Gan nhiễm mỡ nhẹ nguy hiểm không?

Gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ thường chưa gây nhiều tổn thương đối với gan và không ảnh hưởng đến các cơ quan khác trong cơ thể. Tuy nhiên, tình trạng này nếu không được điều trị kịp thời có thể làm giảm chức năng gan, dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như xơ gan, suy gan, ung thư gan,… gây tử vong. Ngoài ra, khi chức năng gan suy yếu, lượng độc tố không được xử lý có thể đầu độc các cơ quan khác trong cơ thể, gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Chẩn đoán gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ

Để phát hiện tình trạng gan nhiễm mỡ mức nhẹ, một số phương pháp chẩn đoán có thể được áp dụng là:

• Siêu âm ổ bụng: Đây là phương pháp chẩn đoán hình ảnh đơn giản và an toàn để xét nghiệm nguy cơ gan nhiễm mỡ. Người bệnh cũng có thể thực hiện siêu âm độ đàn hồi gan để chẩn đoán nguy cơ xơ gan.
• Xét nghiệm máu: Dựa trên mẫu máu của người bệnh, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra các chỉ số như Triglycerid, Cholesterol để xác định nồng độ mỡ máu và xác định nồng độ men gan AST, ALT, GGT. Trong một số trường hợp gan nhiễm mỡ nặng, người bệnh còn cần kiểm tra thêm chỉ số Bilirubin, Albumin, protein máu, đông máu,… nếu nghi ngờ bị xơ gan.

Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể yêu cầu thực hiện một số phương pháp bổ sung như xét nghiệm virus viêm gan, kiểm tra hình ảnh gan qua CT, MRI,…

Làm thế nào để điều trị gan nhiễm mỡ nhẹ?

1. Gan nhiễm mỡ nhẹ có hết không?

Tình trạng gan nhiễm mỡ ở mức độ nhẹ có thể được điều trị khỏi hoàn toàn nếu người bệnh thực hiện những biện pháp sau:

• Sử dụng sản phẩm hỗ trợ chức năng: Người bị gan nhiễm mỡ nhẹ thường chưa cần phải uống thuốc điều trị. Tuy nhiên, có thể sử dụng một số sản phẩm bổ sung vitamin E, hỗ trợ hạ men gan,… và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
• Duy trì cân nặng ở mức hợp lý: Người bệnh cần lưu ý xây dựng chế độ ăn uống khoa học kết hợp với luyện tập thể thao để làm giảm nguy cơ thừa cân. Việc giảm bớt 10% trọng lượng cơ thể bằng các phương pháp giảm cân khoa học có thể hỗ trợ hạn chế lượng mỡ tích tụ ở gan.
• Kiểm soát rối loạn mỡ máu: Thực hiện các phương pháp điều hòa mỡ máu để hạn chế nguy cơ biến chứng gan nhiễm mỡ.
• Không sử dụng bia rượu, thuốc lá: Loại bỏ hoàn toàn những chất gây hại cho gan để hỗ trợ cải thiện gan nhiễm mỡ hiệu quả.

2. Chế độ ăn cho người bị gan nhiễm mỡ mức độ nhẹ

Chế độ dinh dưỡng lành mạnh đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hạn chế sự tiến triển của gan nhiễm mỡ. Người bệnh cần lưu ý những loại thực phẩm nên và không nên sử dụng để hỗ trợ bảo vệ sức khỏe gan.

Những loại thực phẩm nên bổ sung:

• Rau củ quả: Đây là nguồn cung cấp chất xơ lớn, giúp bạn nhanh no hơn, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và hạn chế sự tích tụ mỡ thừa. Trong rau củ quả cũng chứa nhiều vitamin và enzyme tự nhiên có khả năng tăng cường chức năng và miễn dịch ở gan.
• Ngũ cốc nguyên hạt: Những loại ngũ cốc nguyên hạt như lúa mì, yến mạch, gạo lứt,… rất giàu chất xơ, có thể cung cấp năng lượng mà không gây tích tụ quá nhiều chất béo trong cơ thể.
  Omega-3: Đây là loại axit béo lành mạnh có nhiều trong cá, các loại hạt, dầu oliu, dầu hạt cải,… có thể giúp cải thiện sức khỏe gan.
• Protein: Bạn nên bổ sung protein từ các loại thịt trắng như gà, vịt, cá, các loại đậu,… để tăng cường năng lượng cho các cơ và chứa ít các chất béo gây hại.

Những loại thực phẩm cần hạn chế:

• Chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có nhiều trong mỡ động vật, thực phẩm chiên xào, chế biến sẵn,…
• Các loại đồ ngọt chứa nhiều đường như nước có gas, bánh kẹo,…
• Thực phẩm có cholesterol cao như lòng đỏ trứng, thịt đỏ, nội tạng động vật,…
• Thực phẩm tinh chế và carbohydrate trắng trong bột mì, cơm trắng, bánh mì,…
• Các món ăn chứa nhiều muối.

Cách phòng ngừa gan nhiễm mỡ nhẹ

Gan nhiễm mỡ nhẹ là một vấn đề sức khỏe có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Do đó, bạn cần lưu ý những điều sau để xây dựng lối sống lành mạnh, góp phần phòng ngừa gan nhiễm mỡ:

• Duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, giảm thức ăn ngọt và chất béo tiêu thụ mỗi ngày.
• Tránh sử dụng các loại đồ uống có cồn, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến gan nhiễm mỡ.
• Tập thể dục với cường độ vừa phải, ít nhất 30 phút mỗi ngày để giảm lượng chất béo trong cơ thể và cải thiện sức khỏe gan.
• Duy trì cân nặng ở mức hợp lý, tránh tình trạng thừa cân.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ để được chẩn đoán gan nhiễm mỡ và kiểm tra nồng độ mỡ trong máu.

Ngoài ra, thông qua quá trình nghiên cứu bằng công nghệ sinh học phân tử hiện đại, các nhà khoa học Mỹ đã nghiên cứu và tìm ra công dụng của những dưỡng chất thiên nhiên trong việc hỗ trợ tăng cường chức năng gan và làm chậm tiến triển của các bệnh lý về gan, tiêu biểu như Wasabia và S. Marianum.

Tình trạng gan nhiễm mỡ nhẹ tuy chưa ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, nhưng nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm về gan. Hãy chủ động duy trì chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh để phòng ngừa và làm chậm tiến triển của các bệnh về gan.