Nên ăn gì và kiêng gì khi bị gan nhiễm mỡ?

Theo điều tra dịch tễ, có khoảng 20-30% người Việt Nam đối diện với tình trạng gan nhiễm mỡ và con số này ngày càng trẻ hóa và có xu hướng tăng lên. Gan nhiễm mỡ phần lớn đến từ chế độ dinh dưỡng mất cân bằng, ăn quá nhiều chất béo và tinh bột. Gan nhiễm mỡ nên ăn gì và kiêng gì là câu hỏi thiết thực được đặt ra. 


Định nghĩa gan nhiễm mỡ 

Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo trong gan vượt quá 5% trọng lượng gan. Trong đó có 25% trường hợp gan nhiễm mỡ có thể diễn tiến thành viêm gan, xơ gan, ung thư gan. Gan nhiễm mỡ có 2 loại chính: Gan nhiễm mỡ rượu bia (do chất cồn tác động đến gan); và gan nhiễm mỡ không rượu bia (thường khởi phát từ hội chứng rối loạn chuyển hóa như béo phì, tiểu đường, tăng lipid máu, đề kháng insulin…).
 
bác sĩ Điềm

 Tùy mỗi hình thức, quá trình tích tụ mỡ trong gan diễn ra theo nhiều cơ chế khác nhau, mà theo nhiều nghiên cứu gần đây, quá trình này có sự tham gia quyết định của một loại tế bào mang tên Kupffer (nằm ở xoang gan). Cụ thể, khi tế bào Kupffer bị kích hoạt quá mức bởi các yếu tố độc hại như bia rượu, độc chất… sẽ phóng thích hàng loạt chất gây viêm như TNF-α, TGF-β, Interleukin…, trong đó TNF-α được xem là yếu tố chính gây mỡ hóa tế bào gan.

TTND Lê Văn Điềm - Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

 

Nghiên cứu cho thấy, có đến 90% người hay uống rượu bia bị gan nhiễm mỡ. Tỷ lệ này ở người béo phì là 95%.

Đáng lo ngại, gan nhiễm mỡ là bệnh diễn tiến âm thầm, giai đoạn sớm ít có triệu chứng điển hình, thường được phát hiện khi bệnh đã nặng, gan bị tổn thương nhiều. Một số trường hợp có thể gặp các dấu hiệu mơ hồ như cảm thấy chán ăn, mệt mỏi, vàng da, cơ thể khó chịu, hay buồn nôn..., vốn dễ bị nhầm lẫn với triệu chứng của nhiều bệnh lý khác.

Nếu không được cải thiện kịp thời, gan nhiễm mỡ có thể diễn tiến đến các bệnh lý nguy hiểm như viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan.

gan nhiem mo an gi

Gan nhiễm mỡ nên ăn gì?

Để phòng ngừa và điều trị gan nhiễm mỡ, đây là những thực phẩm lý tưởng:  
 
Ăn nhiều chất xơ: Tăng lượng chất xơ có thể giúp kiểm soát lượng đường trong máu và cholesterol, điều này rất có lợi cho người bị bệnh gan nhiễm mỡ. Trái cây tươi và rau củ, các loại ngũ cốc, cháo bột yến mạch, các loại đậu và hạt đều là các thực phẩm chứa nhiều chất xơ mà người bị gan nhiễm mỡ có thể bổ sung vào thực đơn hằng ngày. Cụ thể: rau cải, rau má, súp lơ, cà chua, bắp chuối, rau cần, họ hàng cam quýt bưởi, táo chín… Khẩu phần chất xơ mỗi người nên ăn là 240g trái cây và 300g rau xanh mỗi ngày. 
 
gan nhiem mo kieng an gi
 
Nên tăng cường chất xơ trong chế độ ăn hàng ngày 
 
Thực phẩm có chứa chất béo lành mạnh (chất béo chưa no): Chọn chất béo lành mạnh có thể giúp kiểm soát tốt nồng độ cholesterol bên trong cơ thể, hỗ trợ tốt trong việc hỗ trợ cải thiện bệnh gan nhiễm mỡ. Chất béo chưa no có trong các loại thực phẩm như: dầu cá, dầu thực vật, các loại đậu và các loại hạt, bơ trái và quả ô liu.
 
Thực phẩm nhiều vitamin, chất chống oxy hóa: Đây là những thực phẩm năng lượng chứa nhiều dưỡng chất, nhưng hàm lượng calo cực kỳ thấp. Trong đó, các nhóm vitamin có thể phòng ngừa và hạn chế tổn thương gan cực tốt như vitamin E, vitamin C, vitamin D, vitamin B3. 
 
Vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa có nhiều trong rau củ quả, đặc biệt là các loại hữu cơ (organic). Chất chống oxy hóa ngăn chặn tác động của quá trình oxy hóa lên tế bào, giảm chất béo trung tính trong máu, vitamin còn giúp gan sản xuất glutathione, là chất quan trọng giúp gan giải độc cơ thể. Cụ thể những thực phẩm sau đây rất giàu vitamin và chất chống oxy hóa: bắp cải tí hon, bông cải xanh, bông atiso, chuối, táo, cam quýt bưởi, mâm xôi, hồ đào, nam việt quất, việt quất, óc chó, dâu tây, chocolate đen, cherry, phúc bồn tử... 
 
Ăn nhiều cá thay cho thịt: Cá có hàm lượng chất dinh dưỡng rất tốt cho sức khỏe, lại không chứa nhiều chất béo có hại như trong mỡ của động vật. Đặc biệt, trong cá còn chứa rất nhiều Omega – 3 có tác dụng làm giảm nồng độ triglyceride trong máu (loại chất béo là thủ phạm chính gây nên bệnh gan nhiễm mỡ).

Gan nhiễm mỡ nên kiêng ăn gì?

Kiêng thực phẩm chứa chất béo:  Những thức ăn chứa hàm lượng chất béo cao là một trong những nguyên nhân chính gây nên bệnh gan nhiễm mỡ, vì vậy, người bị gan nhiễm mỡ nên tránh hoặc giảm đến mức tối thiểu việc tiêu thụ những loại thực phẩm này. Hơn nữa, ăn nhiều chất béo sẽ gây tăng cân, rối loạn mỡ máu, suy giảm trí nhớ...
 
Đặc biệt, người bị gan nhiễm mỡ không nên sử dụng mỡ động vật (lợn, bò, gà, vịt…), trừ mỡ cá, mà thay thế bằng dầu thực vật. Khi dung nạp quá nhiều mỡ động vật vào cơ thể sẽ là gánh nặng cho gan, gan không thể bài tiết mỡ, khiến mỡ tích tụ gây nên tình trạng gan nhiễm mỡ. Cụ thể, nên hạn chế sử dụng các thực phẩm: thịt heo, thịt bò, thịt cừu, thịt gia cầm, lòng đỏ trứng, các loại thịt chế biến sẵn như thịt nguội, xúc xích, thịt hộp…
 
gan nhiem mo nen an gi
 
Người bị gan nhiễm mỡ nên tránh hoặc giảm đến mức tối thiểu việc tiêu thụ những chứa chất béo
 
Thực phẩm nhiều tinh bột: Tinh bột bao gồm, cơm, bún, phở, bánh mì… Cơ thể dung nạp quá nhiều chất bột đường làm tăng vận chuyển carbohydrat đến gan, sau đó hiện tượng đường phân ở gan sẽ làm gia tăng acid béo gây ra tình trạng gan nhiễm mỡ. Vì thế, với người đã bị gan nhiễm mỡ, trong chế độ ăn cần kiểm soát tốt lượng tinh bột nạp vào, nên ưu tiên các loại các loại tinh bột có nhiều chất xơ và có GI (chỉ số đường) thấp khác như gạo lứt, ngô, khoai. 
 
Theo tiêu chuẩn của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tiêu chuẩn tinh bột của một người bình thường là 12-15 đơn vị (1 đơn vị tương đương với 1 bát cơm vơi (55g), 1 lát bánh mì (27g), khoai tây (95g), khoai lang (84g). Với người gan nhiễm mỡ nên dùng dưới tiêu chuẩn này (tùy thuộc vào cân nặng và hoạt động của người đó để giảm bớt cho phù hợp). 
 
Thực phẩm cay nóng: Các thức ăn quá cay nóng như gừng, tỏi, ớt, hồ tiêu, cà phê, trà đặc.... Những gia vị thông thường hằng ngày này cũng được xếp vào danh sách kiêng cữ đối với người mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Người bệnh cần cẩn thận khi sử dụng vì những gia vị này cay và nóng sẽ làm gan chúng ta “không khỏe”. Chúng sẽ làm suy giảm chức năng gan, khiến gan không thể bài tiết chất béo, làm chúng tồn đọng khiến tình trạng bệnh ngày càng nặng hơn.
 
Hạn chế rượu bia: Ngoài việc kiểm soát chế độ ăn với các loại thực phẩm trên, việc uống rượu bia, cho dù đó là ở mức độ vừa phải hay vượt quá giới hạn, đều sẽ dẫn đến sự tích tụ mỡ trong tế bào gan. Chất cồn trong bia rượu sẽ khiến tế bào Kupffer làm gián đoạn quá trình oxy hóa acid béo, làm tăng tích lũy và giảm ly giải chất béo, gây mỡ hóa tế bào gan, dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ. Điều này lý giải vì sao kiêng bia rượu luôn là khuyến cáo hàng đầu của chuyên gia trong chế độ ăn của người gan nhiễm mỡ.
 
Dinh dưỡng có mối quan hệ mật thiết với gan nhiễm mỡ, vì vậy việc điều chỉnh chế độ dinh dưỡng được xem là yếu tố tiên quyết trong việc chữa trị và cải thiện tình trạng này. Bên cạnh đó, việc sử dụng các tinh chất thiên nhiên giúp chủ động phòng ngừa và giải độc cho gan được xem là phương pháp khoa học phòng ngừa hữu hiện. Bằng các nghiên cứu chuyên sâu, các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện và chiết suất thành công hai tinh chất thiên nhiên là S. Marianum và Wasabia có trong sản phầm HEWEL giúp kiểm soát hoạt động tế bào Kupffer giúp phòng và cải thiện các bệnh về gan, giúp tăng khả năng chống độc, bảo vệ gan trước các tác nhân gây hại, giúp hạ men gan, phòng và hỗ trợ phục hồi chức năng gan trong các trường hợp viêm gan mãn tính, xơ gan, gan nhiễm mỡ, ung thư, tổn thương gan do rượu bia.

Với nghiên cứu dưới góc độ sinh học phân tử cho thấy, S. Marianum kết hợp cùng Wasabia Japonica giúp kiểm soát hoạt động tế bào Kupffer, làm hạn chế hình thành các chất gây viêm như Leukotriene, Interleukin, TNF-α, TGF-β… Nhờ vậy mà bộ đôi tinh chất này giúp cải thiện tình trạng tổn thương tế bào gan, tăng cường giải độc gan, hạ men gan, giảm viêm gan, gan nhiễm mỡ và phòng ngừa xơ hóa hiệu quả.

“Bộ đôi” dinh dưỡng lành mạnh, hợp lý và thể dục thể thao khoa học là biện pháp phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh lý gan nhiễm mỡ hiệu quả. Đó là lý do vì sao các bệnh nhân luôn được khuyến khích tập thể dục hàng ngày và ăn uống lành mạnh để hỗ trợ điều trị hoặc kiểm soát bệnh hiệu quả.

Hệ thống Trung tâm Dinh dưỡng – Y học Vận động Nutrihome là nơi đầu tiên và duy nhất Việt Nam hiện nay chuyên khám, tư vấn, điều trị các vấn đề dinh dưỡng cho người bệnh mạn tính, trong đó có bệnh lý về gan như gan nhiễm mỡ, men gan cao…

 

Mỹ Xuân
Xem thêm

 

 


Người bị viêm gan B nên kiêng ăn gì?
Hàng năm, có đến 780.000 người tử vong vì biến chứng xơ gan và ung thư gan do viêm gan B. Chỉ cần lơ là, gan sẽ âm thầm bị tổn thương nhiều hơn mà người bệnh không hề hay biết. Để tăng thời...
Chi tiết
Ăn chuối thúc chín nhanh vàng đẹp - gan lãnh đủ
Chuối tốt cho sức khỏe là điều ai cũng biết. Tuy nhiên, chuối tẩm hóa chất độc hại để thúc chín - như thông tin gần đây báo đài đề cập - lại gây nhiều nguy hại cho sức khỏe, đặc biệt...
Chi tiết
Nhận diện chuối tẩm độc thúc chín để tránh nguy cơ bệnh tật, tử vong
Gần đây, không ít người tiêu dùng đã bàng hoàng trước thông tin vì lợi nhuận nhiều người đã tẩm thuốc diệt cỏ vào chuối, thúc chín chuối vàng ươm, đẹp mắt nhưng nguy cơ tiềm ẩn thì khôn...
Chi tiết
Tiêu chí chọn thuốc cải thiện gan nhiễm mỡ tốt
Gan nhiễm mỡ là bệnh lý ngày càng phổ biến và gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu không biết chọn thuốc hỗ trợ cải thiện gan nhiễm mỡ hiệu quả, an toàn sẽ dẫn đến tình trạng...
Chi tiết
2 loại thảo dược quý hỗ trợ phòng và cải thiện gan nhiễm mỡ
Dùng thảo dược trị gan nhiễm mỡ là biện pháp được rất nhiều người bệnh lựa chọn, vì tin rằng những gì từ thiên nhiên cũng sẽ tốt hơn. Thế nhưng việc dùng các loại thảo dược theo dân...
Chi tiết


HEWEL - Tăng cường giải độc,
chống độc, bảo vệ gan